Lee Wolfe: venticinco años de folk n´Asturies

Aurelio ARGEL


A Michael Lee Wolfe présta-y facer recordatoriu de l'alcuentru que tuviera cola música asturiana -y colos músicos- de raigón qu'entamaba a desconsoñase del so lletargu fai yá veinticinco años. Aquellos años asómense de pasu que Lee Wolfe espubliza trabayu ente trabayu y, en tiempu bien curtiu, asoleyáronse les sos últimes grabaciones. Cola banda «Blue Rangers» apaeciera'l discu «Asturies Bluegrass Sessions»; tamién xurdió recién l'homenaxe a Woody Guthrie y la so presencia nos trabayos discográficos d'Anabel Santiago y per dellos espectáculos cola música tradicional d'Asturies de protagonista.


Lee Wolfe perficiera un viaxe de llargor dende la so Pittsburgh (Pensilvania) de nacencia y caltriárase n'Uviéu pa un conciertu de consideración histórica y piqueru nes músiques folk d'Asturies. Yera un conciertu d'arpa célticu de l'añu 1984.


Dende aquel tiempu, bramente hai que calcañar y facer rescample de la dilatada carrera de Michael Lee Wolfe n'Asturies. Intérprete de pulcritú, compositor, cantaor y creador qu'ainda marca y caltién la so güelga na música de nueso que yé tamién la so música dende fai yá un cuartu sieglu y qu'enagora antróxase con discu novalín conmemorativu.


Trabayando entá na promoción del -agora- penúltimu discu, ainda recién tituláu «Woody Guthrie Revisited» (Quadrant Records) editáu na Primavera pasada y qu'anduviera presentando per casa y per delles escenes foriates, l'astur-americanu Lee Wolfe espublizara nel llargor del Branu «Xotes Asturianes.1984-2009» (Every God Song Records).


Antroxa y fai alcordanza con esti trabayu de los sos veinticinco años de presencia na música folk asturiana que compartiera xunto a toa una xeneración de músicos qu'andaben furando a la gueta del camín nueu pa la música y el soníu tradicional, pa facer reinventu y remocicamientu d'un folk que certificara con firmeza los sos blagos primerizos n'Asturies. Perende andaba Michael Lee Wolfe.


Nos años de «Trasgu», de «Beleño» y delles otres bandes, históriques yá, Lee Wolfe entamaba'l so camín nel folk de nueso xunto a illustres nomes, talamente como Xuacu Amieva, Pedro Pangua, Marta Arbás, Rody Herrera o José Manuel López. Son dalgunos nomes que-y dieren la vida a bandes imprescindibles na música de nueso talamente como lo son "Ubiña" y "Xaréu". Dalgunes pieces y cantares apaecen nel discu novalín de Lee Wolfe. Yá col tiempu diben dir llegando collaboraciones xunto a otros nomes de maestros mozos como Alberto Varillas, Ángel Ruíz, Dani Casielles, Eduardo Hevia, Manuel Cordero, Marga Lorences, María «Zydeco» Álvarez o Anabel Santiago y dellos otros tamién. Diben xurdir delles bandes novalines de les que tamién se fai alcordanza dende «Xotes Asturianes» y que sirvieren d'alderique al espectáculu col que, entemediáu el mes d'Agostu, inaugurárase el Primer Festival Intercélticu de Xixón 5º 40'


«Asturiana Mining Company» cola banda sonora pa la película «Pídele cuentas al rey»; «Ástura» o l'imprescindible proyectu -de discu y espectáculu- «Torner» y la banda d'Anabel Santiago rescátense en «Xotes Asturianes. 1984-2009». Lee Wolfe, tamién dende'l so llabor d'entamador musical, puso les sos guitarres, dobros, mandolines, baxos y voz al serviciu de l'acomuñamientu de xéneros como'l folk americanu de voz y raigañu fonderos y el raigañu non menos firme de la música tradicional d'Asturies en bandes como «Blue Rangers» ensin escaecese de xéneros talamente significativos como el blues espurechu col qu'anduviera coquetiando y sigui faciéndolo en cuanto que-y se presenta la ocasión pa ello.


«Xotes Asturianes» ye un homenaxe a la singular música que toca y crea Lee Wolfe; ye una antoloxía na que s'arrecueyen títulos de veinticinco años bien significativos como «Xota punteada» (con Ubiña); «Xota d'Oubachu» (con Xaréu); «Nun tengo más» (con Asturiana Mining Company); «Esti panderu que toco» (con Anabel Santiago) o el que tá encaxetáu na grabación reciente d'homenaxe a Woody Guthrie «Dust Storm Disaster».