Asturies perdió en 1898 la Cruz de Salvador de Fuentes, una de les xoyes del arte románicu del Norte d'España. Esi añu la reliquia entamó la so peripecia pel mundu. Pasó per Francia y foi amosada nel Muséu del Louvre. Adquirióla J. P. Morgan y en 1917 el banqueru donóla al Metropolitan de Nueva York, que la espón na so sede de la Quinta Avenida na actualidá. Nel milenariu de Salvador de Fuentes, en Villaviciosa, onde yera venerada, l'historiador del arte uvieín Jesús Rodríguez Viejo, dende Edimburgo y Aberdeen, nel Reinu Uníu, punxo la mirada nesi magníficu relicariu y enseña procesional pa intentar recrear la sociedá pa la que se creó, un mundu nel que los poderes terrenal y espiritual yeren aliaos y nel que la relixosidá tomábalo tou

“La Comarca de la Sidra articulóse, nel sieglu XII, alredol a la devoción a la Cruz de Fuentes”, esplica l'investigador asturianu, qu'entamó y concluyó nel primer confinamientu pola pandemia nel Reinu Uníu un artículu sobre esta xoya artística y devocional que llueu va ver la lluz na revista dixital “Hispania Sacra”, qu'edita'l Conseyu Superior d'Investigaciones Científiques (CSIC). La Cruz de Fuentes, esplica, sirvió p'abrir una especie de “filial” de la Catedral d'Uviéu en Villaviciosa, que sirvía como parada pa los pelegrinos que, saliendo de Francia y pel Camín del Norte, avanzaben escontra Santiago de Compostela

Rodríguez Viejo ufiertó, esti 25 de mayu, una conferencia telemática, “La Cruz de Fuentes: iconografía, liturgia y percepciones de lo sagrado en el siglo XII”, dientro de la programación cultural cola que la Fundación Cardín conmemora'l milenariu de Salvador de Fuentes. Una de les sos profesores na Universidá d'Uviéu, Isabel Ruiz de la Peña, supo lo que se traía ente manes y reclutólu pa esti aniversariu. 

La Cruz de Fuentes, amosada nel Metropolitan de Nueva York. MET /

L'historiador cunta que nos sos años d'estudiante na Universidá d'Uviéu nin él nin los sos compañeros fueron conscientes de la importancia de la Cruz de Villaviciosa, que na so opinión ye comparable a les de la Catedral d'Uviéu y que, reclaca, “yá querdríen pa ellos en Francia o Alemania”. 

La so investigación empezó como “un estudiu icónicu artísticu” de la pieza, que depués espurrió a la lliturxa y que lu llevó al mecenalgu de la noble Sancha González, que'l so nome apaez grabáu al aviesu de la Cruz, identificándola como la persona que la mando facer. “La Cruz de Fuentes yera'l centru devocional de la contorna. Como nun había una Catedral o otru focu de relixosidá, el relicariu constituyía'l focu d'atracción por motivos relixosos y tamién estéticos”, esplica. 

L'investigador imaxina a Sancha como a “una mecenes, d'orixe noble, de raigañu tradicional, familia de los fundadores de San Salvador -anque nun hai prebes documentales d'ello- “, que cola so donación quería visualizar la so influencia y atraer pelegrinos. 

L'historiador uvieín Jesús Rodríguez Viejo cree que Sancha González encargó la pieza al taller del que salió l'Arca Santa

Ente les hipótesis qu'embaraxa sobre l'orixe de la pieza, Jesús Rodríguez Viejo sopesa la posibilidá de que Sancha González, al traviés de los sos contactos na Catedral d'Uviéu, encargara la so execución al mesmu taller d'orfebrería que fabricó l'Arca Santa, o quiciabes, como se fixo dellos años depués, a los sucesores d'aquellos artesanos. Otra opción, comenta, ye que saliera del taller qu'había nel palaciu de Gauzón. 

A Rodríguez Viejo sirvió-y d'inspiración y ayudólu na contextualización de la Cruz de Fuentes un llibru d'Álvaro Solano Fernández-Sordo, “De Maliayo a Villaviciosa”. Cola so ayuda, l'historiador fixo un esfuerzu por imaxinala de vuelta en Villaviciosa”, más de siete sieglos pa tras. 

La Cruz de Fuentes ye, en palabres de Jesús Rodríguez Viejo, “una ayalga del románicu européu fecha n'Asturies, qu'agora puede vese n'Estaos Xuníos”. Cola so investigación quixo, per un llau, qu'Asturies tome conciencia de la so importancia y por otru apurrir a los estadounidenses datos d'interés sobre'l contestu de la obra. “Pa ellos Villaviciosa nun ye más qu'un llugar perdíu nel norte d'España”, comenta. 

La intención de Rodríguez Viejo col so trabayu ye “dar a la Cruz de Fuentes lo que se merez, que ye que se mire más por ella n'Asturies. Ye propiedá del Metropolitan, pero quiciabes podría facese un préstamu. Ye una pena que tea tan llueñe, porque nun ye tan fácil dir a Nueva York a contemplala”.