El valle de Grau ye'l valle del tesoru. Ellí atopáronse los dos depósitos de monedes romanes más importantes de los afayaos hasta la fecha en cueva n'España. Ún, el más valiosu, el del cuévanu natural de Chapipi, cerca de Cuaya, alcontróse en 1974. L'otru, el que más pieces tien, el de la cueva de La Cuesta (Berció, Grau) atopóse n'abril de 2021: 209 monedes, el más importante del so tipu. ¿Y por qué precisamente Grau? La tesis provisional que sostienen los arqueólogos qu'investiguen esti últimu afayu, qu'asitien a partir de mediaos del sieglu V de la nuesa era, ye que nel momentu nel que'l “tesorín” s'escondió, los habitantes d'esa zona vivíen “nun contestu d'inestabilidá política por cuenta de la espansión sueva na metá occidental de l'actual Asturies”. Entós, el Grau actual, “el territoriu ente'l ríu Nalón y el Narcea, conozse que ye un espaciu fronterizu ente'l poder suevu al occidente, y la sociedá ástur-romana al oriente”.

Pela izquierda, el director xeneral de Cultura, Pablo León; la directora del Arqueolóxicu, María Antonia Pedregal; Antonio Juaneda, Roberto García y Alfonso Fanjul, na presentación del tesorín..

Los arqueólogos Alfonso Fanjul, Alberto Ceballos, Antonio Juaneda, Emilio Muñoz, Roberto García Flórez y Carmen Llamosas acaben de publicar en “Cuadernos de Prehistoria y Arqueoloxía de la Universidá Autónoma de Madrid” les sos primeres evaluaciones del tesorín tardorromanu atopáu en Berció. Los tesorinos yeren acumuladures de monedes que s'escondíen col enfotu de ser recuperaes posteriormente y que “o bien s'escondieren en tiempos d'inestabilidá por mieu a robos o ataques, o bien, cuidao que se desconoz el contestu arqueolóxicu, tamién podríen ser atesoramientos d'aforru n'escondederos que funcionen como les cámares de seguridá de los bancos actuales y que los propietarios amontaben o menguaben según les sos necesidaes d'efectivu”, escriben estos espertos al tratar de poner nel so contestu históricu l'afayu de Berció.

La escavación de la cueva de Berció.

Lo descrito enantes sería'l casu del tesorín de Chapipi, qu'equivaldría “a una pequeña fortuna na Antigüedá”. El descubrimientu de la cueva de Chapipi, en Grau, producióse en 1934, cuando los vecinos atopen un barbón de barru rotu con una sortía y monedes d'oru. La cueva ta nuna zona minera de monte nes proximidaes del pueblu de Cuaya, onde amás del tesorín, tamién s'identificaron restos prehistóricos. Según refieren los investigadores a partir d'informaciones de la prensa de la dómina, realmente atopáronse 14 monedes, pero namás se caltienen 13, que tán repartíes ente'l Muséu Arqueolóxicu d'Asturies y el Nacional. Son 11 sólidos (una moneda d'oru creada pol emperador Constantino I El Grande) y 2 trientes (moneda que valía un terciu del sólidu) con distintes ceques (casa onde s'acuñaba la moneda): en Milán, Rávena, Roma y Lyon. Les pieces tán dataes ente los años 379 y el 423, de los emperadores Teodosio (1 moneda), Honorio (6), Constantino III (1) y Arcadio (5).

Reversu llaureáu de Constancio II.

Nel añu 1960, en El Cantu (Carreño) tamién s'atopó otra fortuna soterrada. Según les noticies de prensa, apaeceríen un centenar de monedes d'oru na cantera del Cueto. Nel Muséu Arqueolóxicu d'Asturies caltienen siete aúreos, monedes emitíes en Roma ente los años 66 y 122.

Anversu de la pieza fechada ente'l 337 y el 340.

El tesorín de Berció, anque seya un afayu arqueolóxicu “escepcional”, sorrayen los expertos, nun puede calificase de fortuna en términos puramente económicos. Nel so informe, los investigadores catalóguenlu nel rangu de los “depósitos tardíos de monedes d'escasu valor (7.200 d'eses monedes equivaldríen a un sólidu d'oru), polo que dalgún autor llega inclusive a calificalos de méndigos”.

Reversos de pieces de Constancio II.

Les 209 monedesa atopaes en Berció, que presenten “una gastadura masiva”, daten dende mediaos del sieglu III dempués de Cristu hasta una que foi fabricada y acuñada na Roma de Valentiniano III del añu 430 de la nuesa dómina. “L'orixe de les pieces –espliquen los espertos nel so informe preliminar– ye principalmente del norte y Mediterráneu oriental, formando una llínia dende Antioquía, Constantinopla y Tesalónica, que pasando pel Adriáticu y Roma, atroparíen ceques del sur de Francia (Arlés y Lyon)”. Solo esiste una pieza que nun correspuende a esta franxa d'orixe monetariu que ye'l “follis” (una gran moneda de bronce, con un pesu d'ente ocho y diez gramos, con un 4 % aprosimao de plata) con ceca de Londres. 

Anque la cueva Berció yá amenara l'interés de los “ayalgueiros” –buscadores d'ayalgues– y apaez citada nuna “gazeta d'ayalgues” del sieglu XVIII, quien verdaderamente sacó a la superficie les monedes foi un melandru, espliquen los espertos, que na escavación de la so lluriga sacóles a la lluz. Tolos datos recoyíos hasta la fecha van completase con otros, frutu del procesu de llimpieza de les monedes nel Muséu Arqueolóxicu d'Asturies y d'una próxima campaña d'escavación. Los investigadores, dica agora, conclúin que'l conxuntu de monedes rescatáu “constitúi una mínima parte d'un conxuntu monetariu muncho mayor, güei sumíu, talo y como amuesa l'atopar delles pieces en distintes zona del cuévanu”.