El discutiniu sobre'l desarrollu de los supercentros de datos: l'impactu nel consumu d'agua y por qué Asturies nun ye entá afayadiza

Cuando la economía dixital s'esparde, los centros de datos preséntense como infraestructures esenciales pal funcionamientu d'internet, la computación na nube y el desenvolvimientu de la intelixencia artificial, conviértense nuna pieza clave pa la sociedá. Sicasí, la so operación demanda grandes cantidaes de recursos, ente ellos l'agua, utilizada principalmente nos sistemes d'enfriamientu pa evitar el sobrecalentamientu de los servidores. Ye'l casu de la infraestructura de supercomputación como la que va años s'inauguró en Lleón y de la que participa tamién l'Institutu de Ciberseguridá (Incibe) que yá axunta más de 300 trabayadores. Esti centru nun ye namás qu'evite perdes millonaries pa empreses y alministraciones, pol componente amestáu de sofitu n'universos dixitales, sinón que tamién xenera ganancies pal conxuntu de la sociedá. "Concretamente, más de 3.000 millones d'euros anuales", según los calculos de los sos responsables. Pero la so 'buelga ecolóxica' ye más malo de calcular. Nun hai datos esactos de cuánto líquidu fai falta pa una instalación d'estes carauterístiques, pero una investigación de 2021 publicada na revista 'Nature' afayaba qu'un centru de datos de tamañu medianu (15MW) usa tanta agua como trés hospitales o dos campos de golf.  Por ponelo en perspeutiva, trés centros d'Amazon n'Aragón van llegar a tener una capacidá de 300 MW en total na próxima década. Y anque cada vegada recurren a más agua reutilizao, cerca de la metá de la qu'usen ye potable.

L'usu de los recursos hídricos puede ser significativu abondo en delles zones onde agora mesmo yá son escasos, señálase dende organizaciones conservacionistas. Anque en comparanza con otros grandes consumidores d'agua, como'l regadíu, representa un porcentaxe pequeñu. Ye, a última hora, otru consumu más que s'axunta a la esplotación de los nuesos cada vez más afaraos recursos hídricos. China llegó a mangar dalgunos d'esos centros en megaestructures flotantes nel océanu y usen agua de mar pa esfrecelos, una solución viable na marina cantábrica. N'Estaos Xuníos, sicasí, la tensión colos recursos locales empieza a pasar de los informes téunicos a les quexes vecinales.

Pero, ¿por qué España ta creciendo tanto y tan rápido nel desarrollu d'estes infraestructures? Les razones son delles. La primera ye l'allugamientu y la marina. Tar asitiáu nuna suerte d'encruz de caminos intercontinental –teunolóxicamente falando- ente Europa, África y Asia, convierte a la península nel llugar afayadizu pa comunicar y conectar teunolóxicamente'l mediterráneu y la so área d'influencia. La marina xuega al empar un papel determinante. A ella aporten los cables de telecomunicaciones submarinos que conecten, por exemplu, Nueva York cola playa de Sopelana, en Vizcaya y dende ehí distribuyir los datos que cruciaron océanos a cualesquier otru llugar remotu del mundu. Pero tamién tán los de rexones como Castiella y Lleón. ¿Qué inflúi, entós, na decisión d'allugar nún o n'otru territoriu un gran centru de datos? Según les teunolóxiques, inflúi en gran midida la potencia renovable -les fontes llimpies yá suponen más del 50% de la enerxía eléctrica nel nuesu país-, que fai que los precios de la eletricidá seyan más baxos nos sitios onde se manguen.

Meta, la empresa fundada por Mark Zukerberg, señaló nel informe d'impactu ambiental d'ún de los sos centros de datos pa Talavera de la Reina (Toledo), que va consumir 500.000 metros cúbicos d'agua al añu (500 millones de llitros), una mengua del 24% al respeutive del plan inicial, anque va suponer a lo último un 8% del consumu d'agua de la ciudá. Pa frenar cualquier escesu, el Gobiernu entamó va un añu la so particular cruzada énte la "buelga ecolóxica" d'estes infraestructures y empezó a trabayar na transposición d'una directiva europea sobre eficiencia enerxética qu'obligaba a los centros de datos a revelar el so consumu d'enerxía y agua. Pero tamién hai un tercer factor: el suelu, amás de la eletricidá y l'agua, son fundamentales pal so entamu y funcionamientu posterior. Esos son, a lo último, los desafíos pa qu'Asturies se faiga fuerte nel sostenimientu de la economía dixital.

Los supercomputadores, los procesadores y la intelixencia artificial atropen talentu ya inversión. Calcúlase que por cada euru que s'invierte, xenérense unos diez. Nel mundu de la xeopolítica dixital fálase yá de qu'ensin chips, nun hai paraísu. Llogralo obliga a tener suelu, eletricidá y agua en cantidá abondo.

"Cola ayuda del Gobiernu del Principáu d'Asturies"