L’hábitu fai a la escritora

Esti añu la Selmana del les Lletres Asturianes dedicóse a una muyer relixosa d’ente los sieglos XVIII y XIX, Taresa Cónsul. Dende’l monesteriu benedictinu de La Vega, n’Uviéu, estrenó’l camín de les muyeres nel teatru n’asturianu con un entremés, del qu’apocayá falemos nesta columna, dedicáu a l’abadesa del so conventu.

Unes décades enantes la xixonesa Xosefa Xovellanos diba ser la primer muyer n’escribir n’asturianu de la que nos lleguen testos; anque escribió la so obra poética conocida enantes d’entrar al conventu. Garró los hábitos a los 48 años y remataría los sos díes como parte de la comunidá de les monxes agustines recoletes, en Cimavilla. Estos díes recibimos con allegría saber que’l centru educativu que constrúi’l Gobiernu d’Asturies en Xixón va llevar el so nome, mientres esperamos l’aplicación del determín del plenu del conceyu, qu’en xineru del 2024 dio mandatu a l’alcaldía de que la cai "L’Argandona" recupere’l nome propiu de la escritora xixonesa, abandonando’l nomatu que fai referencia al so home y del que nun tenemos referencies d’usu en vida de l’autora.

Yá nel sieglu XX otres muyeres relixoses dexaron la so buelga na creación artística n’asturianu, casu de l’ayerana María Pilar Esther Fernández Fernández, conocida artísticamente como Sor Canción, que nos dexaba nel 2021 a los 86 años. Ingresó mui moza nel Monesteriu de les Pelayes d’Uviéu y nos años sesenta dexó los hábitos y entamó una carrera como compositora y cantante, incluyendo música relixosa n’asturianu ente les sos creaciones. Dexó cinco discos, editaos ente 1962 y 1967 pola multinacional Columbia. Destaca’l discu "Villacincos asturianos", con temes como’l dedicáu a los Reis Magos que se fixo bien popular y qu’años dempués versionó’l grupu "Nuberu", allargando l’ésitu a les xeneraciones moces que tanto la sintieron nes escueles y nes cases.

El Monesteriu nel que tuvo Sor Canción, que güei acueye xunto a la comunidá –y ye bien simbólico– el llar de l’Academia de la Llingua Asturiana, editó en 1994 la "Riegla de San Benitu" –les normes poles que se rixen les benedictines– en traducción al asturianu. Un volume reeditáu en 2019 en collaboración cola ALLA.

En Colunga siguió esta tradición n’años averaos a los de Sor Canción, Belarmina Montes, llaica pero catequista con dotes lliteraries. "Beli", asina la llamaben nel so conceyu, editó en 1961 un llibru con delles de les pieces qu’usaba nes sos catequesis. Son poemes y diálogos pensaos pal enseñu a los neños y neñes a los que preparaba pa la primer comunión. En 2019, la comunidá parroquial a la que perteneció reeditó’l llibru "Diálogos y poesías (en bable y castellano) de Navidad y Reyes", presentáu pol desapaecíu cronista de Colunga José Antonio Fidalgo, gracies a quien sabemos delles informaciones sobre l’autora.

Podemos tamién citar a muyeres escritores, qu’ensin tener esa rellación tan intensa colo relixoso na so vida, tocaron la cuestión na so obra lliteraria, casu de Florina Alías y Mª Jesús Guardado Tomás, qu’apaecen na antoloxía "Covadonga n’a poesía bable" (Amigos del Bable, 1976), María Balbín o Nené Losada Rico, ente otres.

Va unes selmanes tuvi la suerte de poder visitar en Villaviciosa a la relixosa Mª Luisa Picado Amandi, nacida en Ribadeva en 1944. Ye l’abadesa del conventu de la Purísima Concepción, que pertenez a la orde de les Hermanes Clarises. Esta monxa ye continuadora de la tradición de muyeres relixoses na lliteratura asturiana y nel so llibru "El canto de las estrellas", editáu en 2009 pa recaldar fondos pa la so comunidá, recueye dos poesíes relixoses n’asturianu: "La Santina" y "Na Fonda Ortal". Prepara un llibru nuevu y camiento qu’apurrirá más sorpreses positives pa la lliteratura asturiana, dando continuidá a un filu bien vieyu de muyeres relixoses col hábitu d’escribir lliteratura n’asturianu.

Cola ayuda del Gobiernu del Principáu d’Asturies