11 de junio de 2007
11.06.2007

Pataricos, grumantes y otros cíclopes

05.06.2007 | 02:00

El Patarico apruz nomáu por primer vez por Bernardo Acevedo y Huelves y Marcelino Fernández nel so «Vocabulario del bable occidental» (1932) diciendo que los peixotos del Navia y el Eo creyíen qu'había un país por frente de onde vivíen que taba habitáu polos Pataricos, xigantes caníbales que teníen un güeyu na frente y andaben golifando poles sos playes a ver si naufragaba dalgún cristianu que papar.


Dengún otru autor vuelve a nomalos, polo que suponse que la creyencia n'ellos desaniciose haza 1880 porque estos autores y'alvierten de que esti mitu ya taba esborriándose diba unos cincuenta años.


Los trabayos d'anguañu na recoyida de tradición oral tampoco fueren mui granibles, anque sí atopamos frases feches n'Anlleo (Navia) onde decíase: «Yas más malu qu'el Patarico».


Otru ogro descomanáu con un solo güeyu atopámoslu nel oriente d'Asturies, en Sotres (Cabrales) fálase del Grumante, un xigante mui fuerte con un güeyu na más, que vivía nes torques y si dalguien s'allegaba a una, espurría un brazu fuera, mui llargu, garrábalu y comíalu. Decíase que na torca onde nun había un Cuélebre había un Grumante. Tamién había frases feches cuando dalguién yera mui gafu: «Calla, que pareces un Grumante». Anque'n Tielve (Cabrales) el Grumante fae les veces de Nuberu, trayendo la tona (hai que remembrar que'l Nuberu en dalgunes hestories ye tuertu). El folclorista Sordo Sotres tamién recueye hestories del Grumante, un home mui feu, vestíu de prietu, que llee por llibros de «Máxica negra» pa facer tormentes y saca los cuélebres de les torques amarraos a los sos zapatos. En Cavandi Tohes (valle altu de Peñamellera) los nuberos sacáben-yos el sangre a los cuélebres pa llevala «ellí onde hiciera falta». Ye afayaizu n'esti casu qu'esti Grumante seya una adulteración de la pallabra «Nigromante», ye decir, bruxu o magu.


Na Bañeza llionesa, el vendaval tráelo el xigante Carpurias, que tien un güeyu solu na frente. Nun cuentu tradicional asturianu conocíu comu «L'aniellu de per equí», una neña piérdese na viesca y llega a la casa l'ogru, qu'obligala a trabajar pa él y cuidar de la reciella. Un día, la neña, ciega-y l'únicu güeyu que tien con un fierru ingrientu. Escápase escondida ente les oveyes del ogru nuna estratexa asemeyada a la d'Ulises na «Odisea» col cíclope Polifemu. Pero'l xigante engáñala diciendo-y que nun y guarda rocea denguna y regala-y un aniellu qu'al ponelu indica-y onde ta la neña diciendo «per equí, per equí». Dempués d'una escorribanda la neña, al ver que nun ye quien a quitalu, corta'l didu y tíralu col aniellu y too a un rigu, onde cae l'ogru afogándose.


N'Euskadi tamién hai dellos cíclopes esgalazaos por tragar cristianos. Trátase del Tártaro o Torto (Nafarroa) y el Becut del valle del Bastán (nel Altu Garona). Esti caberu tien un rabañu de carneros colos cuernos d'oru y una parexa de campesinos quieren robailos. Cegaronlu con un tizón y escaparen con una pelleya carneru ente'l rebañu mientres l'ogru apalpuña por riba d'ellos, otra vuelta la mesma idega que na Odisea, anque nun hai qu'escaecer que dalgo asemeyáu tamién pasa nel tercer viaxe de Simbad el Marín.


Na vecina Cantabria tamién hai un cíclope, trátase del Ojáncanu, otru xigante que prevoca argayos cueme too lo qu'atropa y ye Xeniu de viesques y montañes.

Compartir en Twitter
Compartir en Facebook